WYSTAWA PISANEK
29 marca 2026 r. w Spichlerzu - filii Muzeum Lubuskiego im. Jana Dekerta w Gorzowie Wielkopolskim nastąpiło otwarcie Pokonkursowej Wystawy Pisanek. Wystawa była związana z 53. Ogólnopolskim Konkursem Pisanek im. Michała Kowalskiego. Imię nadano Konkursowi w 1999r., bo Michał Kowalski był założycielem i organizatorem tego Konkursu. Autor urodził się 13 listopada 1924 r. w Polanach powiat Nowy Sącz, zmarł w Gorzowie Wlkp. 14 kwietnia 1999 r.. Był redaktorem naczelnym kwartalnika Zjednoczenia Łemków „Watra”. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Muzeum Lubuskie im. Jana Dekerta w Gorzowie Wlkp. we współpracy z gorzowskimi kołami Związków Ukraińców w Polsce oraz Zjednoczenia Łemków. To oni razem od ponad pół wieku popularyzują jedną z najpiękniejszych tradycji wielkanocnych oraz przybliżają bogactwo dziedzictwa kulturowego związanego ze sztuką zdobienia jaj. Wszyscy obecni na pokonkursowej wystawie, w tym 12 członków i sympatyków Oddziału PTTK „Stilon”, mogli obejrzeć prawie 200 pisanek wykonanych tradycyjnymi technikami. Każde jajko umieszczono w kryształowym kieliszku i prezentowano w szklanych gablotach. A to dlatego, że tworzywo, na którym wykonano arcydzieło jest delikatną skorupką jajka. Komisja 53. Ogólnopolskiego Konkursu Pisanek im. Michała Kowalskiego po obejrzeniu 36 zestawów (198 pisanek) nadesłanych przez 36 autorów i zakwalifikowaniu 34 zestawów (191 pisanek) do konkursu przyznała I, II i III nagrody w każdej z technik wykonania pisanek (jak to pokazano na zdjęciach Małgorzaty Sawoch z Działu Promocji Muzeum). Ekspozycja czynna jest do końca kwietnia 2026 r. Zachęcam do obejrzenia tych cudeniek!
Życzę członkom i sympatykom Oddziału PTTK „Stilon” Wesołych Świąt Wielkanocnych!
Z ramienia Zarządu Oddziału PTTK „Stilon” organizatorką odwiedzenia wystawy była Maria Karbowska.
Tekst – Maria Karbowska
Zdjęcia – Maria Karbowska i Małgorzata Sawoch
________________________________________________________________________________
WYSTAWA U MAXA BAHRA
W dniach 25 i 27 marca 2026 r. dwie grupy członków i sympatyków (po 20 osób w grupie) Oddziału PTTK „Stilon” obejrzały wystawę pt. „Juta, domy, republika. Przemysłowiec i reformator społeczny Max Bahr (1848-1930)” w Pałacu Biskupów, obecnie siedziba Instytutu Biskupa Wilhelma Pluty, również siedziba Zielonogórsko-Gorzowskiego Wyższego Seminarium Duchownego, gdzie teraz kształci się 11 kleryków pod kierownictwem duchowym 3 przełożonych, przy ul. 30 Stycznia w Gorzowie Wielkopolskim. W Pałacu jest pokój poświęcony pamięci ks. Witolda Andrzejewskiego, a w nim piękny wizerunek Matki Bożej Rokitniańskiej (Matki Bożej Cierpliwie Słuchającej). Wystawa gości w naszym mieście po raz drugi, pierwszy raz od końca października 2021 do początku lutego 2022 była prezentowana w WiMBP. Potem przebywała pod czułą opieką Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy Dębno im. Antoniego Dobrowolskiego. Przypomniał sobie o niej nasz regionalista Robert Piotrowski i zainicjował projekt „U Bahra”, którego celem było sprowadzenie wystawy do Gorzowa. Wystawa jest efektem współpracy Instytutu Biskupa Wilhelma Pluty w Gorzowie Wielkopolskim, Brandenburskiego Głównego Archiwum Krajowego w Poczdamie i Stowarzyszenia Rozwój, od niedawna, im. Maxa Bahra. Po wystawie oprowadzały nas dwie panie: pani Marta Kowalska i pani Katarzyna Miczał. Szczególnie zaangażowana była pani Katarzyna Miczał, która z wielką werwą opowiadała o życiu Maxa Bahra i jego działalności w dawnym Landsbergu. Pani Kasia z precyzją utrzymywała naszą uwagę i zainteresowanie, co rusz rzucając jakąś anegdotę, czy opowiadając tajemnice dawnego miasta, albo odpowiadała na pytania i odkrywała przed nami przeszłość miasta, a w nim dokonania Maxa Bahra. Obie panie pracują w Stowarzyszeniu Rozwój przy ul. Grobla 4. O pracy Stowarzyszenia opowiadała pani Marta Kowalska zachęcając do skorzystania z jego ofert. Wystawę oglądaliśmy tematycznie w następujących rozdziałach: Z Landsbergu w świat, Nowe drogi, Praca, obowiązek i wolność, Tylko nie koszarowce, Ameryka, Indie, Juta, Przedsiębiorca społeczny, Wojna i naród, Dom dla każdego, Drogi wodne i wzrost gospodarczy, Republika, Polityka społeczna i liberalna, Ozdoba miasta, Koniec ery, Max Bahr w Gorzowie Wielkopolskim. Każdy rozdział był przedstawiony w formie opisu i zdjęć na planszach. Dowiedzieliśmy się, że Max Bahr był postacią znaną w swoim rodzinnym Landsbergu nad Wartą. Zbudował fabrykę „Juta”, dawał zatrudnienie, dbał o byt robotników budując 78 budynków z 624 mieszkaniami przed I wojną, a później 230 mieszkań w 1925 r. (dzisiejsza zabudowa przy ul. Waryńskiego i ul. Śląskiej), przy fabryce działał żłobek i przedszkole (budynek istnieje), działała stołówka zakładowa, wybudował łaźnię miejską i dom działalności społecznej. Sam zbudował dla swojej rodziny dom, gdzie jest wystawa. Jest to willa składająca się z dwóch budynków, po prawej mieszkał brat Robert, po lewej on z żoną Adelajdą i trójką dzieci. Na przeciw domu wybudował szkołę, do której chodziły jego dzieci. Na wystawie jest portret Maxa Bahra namalowany w 1912 r. przez Ernsta Henselera. Był wielkim człowiekiem w tamtych czasach, nie tylko na portrecie. Jedna z uczestniczek, Alina Linkiewicz, rzuciła myśl, aby którąś z gorzowskich ulic przemianować na ulicę Maxa Bahra. Myśl wydaje się dobrym pomysłem, może warto podjąć działania. Może wypłyną z Oddziału PTTK „Stilon”?
Z ramienia Zarządu Oddziału PTTK „Stilon” organizatorką odwiedzenia wystawy przez obie grupy była Maria Karbowska.
Tekst – Maria Karbowska
Zdjęcia – Elżbieta Burda, Bernarda Burghardt, Stanisław Golumski i Marian Piekarczyk
________________________________________________________________________________
Rajd pieszy nr 23
Z cyklu „Wypad za miasto” – Rezerwaty Przyrody – Park Narodowy „Ujście Warty” i Rezerwat Postomii
W dniu 28.03.2026 r. w ramach „Wypadów za miasto” spotkaliśmy się tradycyjnie przy Castoramie i prywatnymi samochodami pojechaliśmy do Lemierzyc skąd rozpoczęliśmy spacer wzdłuż Postomii w Parku Narodowym Ujście Warty ustanowionym 1 lipca 2021 roku. Po przedstawieniu trasy marszu przez organizatora przy foto Stanisław Golumski ruszyliśmy wałem przeciwpowodziowym w kierunku Słońska szlakiem Dzięcioła. Po ok. 7 km dotarliśmy do Słońska i po przekroczeniu mostu na Postomii wróciliśmy 2 brzegiem bardzo urozmaiconym przyrodniczo i terenowo. Po drodze przy wieży widokowej zrobiliśmy odpoczynek.
Po przerwie powędrowaliśmy do Kamienia Moritza i dalej na parking do samochodów.
Długość trasy 13 km. W Wypadzie wzięły udział 32 osoby.
________________________________________________________________________________
CERKIEW NARODZENIA PRZENAJŚWIĘTSZEJ BOGURODZICY W GORZOWIE WLKP. - GRUPA II
18 marca 2026 r. 36 członków i sympatyków Oddziału PTTK „Stilon” Grupy II odwiedziła gorzowską cerkiew p.w. Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy. W progach cerkwi grupę powitał proboszcz parafii ksiądz Tomasz Mędrycki. Opowiedział historię pierwszej cerkwi, która mieściła się w zaadoptowanym budynku przy ulicy Warszawskiej oraz obecnej przy ulicy Kostrzyńskiej. Cerkiew wybudowano w latach 1989 -1995 z inicjatywy około 40 rodzin przesiedlonych z Sądecczyzny w okolice Gorzowa. Świątynię wyświęcono 21 września 1995 r. Cerkiew zbudowana jest na planie krzyża greckiego o długości, szerokości i wysokości 25 m. Posiada pięć kopuł symbolizujących Jezusa Chrystusa i czterech apostołów. Składa się z trzech części: przedsionka, nawy i sanktuarium, czyli przestrzeni ołtarzowej oddzielonej od części nawowej ikonostasem (ścianą z ikonami). Pośrodku sanktuarium, gdzie mogą przebywać jedynie duchowni, znajduje się ołtarz. Ołtarz skierowany jest na wschód na pamiątkę miejsca narodzin Jezusa Chrystusa. Do części ołtarzowej mogą wchodzić tylko mężczyźni. W części środkowej nawy jest stolik z umieszczoną na nim ikoną. Rodzaj ikony zmienia się w zależności od obchodzonych świąt. Teraz jest krzyż symbolizujący mękę Pańską i nadchodzące Zmartwychwstanie. To, co nas zachwyciło najbardziej, to ikonostas wykonany przez Policealne Studium Ikonograficzne w Bielsku Podlaskim. Ikony umieszczone są w kilku rzędach. W dolnym rzędzie po prawej stronie jest ikona przedstawiająca scenę narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy, pod wezwaniem której jest cerkiew. Zwieńczeniem ikonostasu jest ikona w formie krzyża franciszkańskiego. Jest to kopia średniowiecznej ikony z XII w. pochodzącej z kościoła św. Damiana w Asyżu. Pod nią modlił się św. Franciszek, stąd nazwa krzyża. Oryginał ikony znajduje się w kościele św. Klary w Asyżu we Włoszech. Podobna kopia jest w bocznej kaplicy kościoła św. św. Stanisława i Antoniego (Biały Kościół) w Gorzowie. Na zewnętrznych ścianach cerkwi umieszczone są tablice poświęcone pamięci budowniczych cerkwi i fundatorów dzwonów. Ksiądz Tomasz Mędrycki odpowiadał na liczne pytania oraz zaprosił nas do Domu Parafialnego na herbatę, kawę i ciastka i dalsze pytania. W czasie rozmowy z księdzem jeden z uczestników Jan Wyszyński ustalił, że z księdzem chodzili do tej samej szkoły Państwowego Technikum Rolniczego w Czartajewie koło Siemiatycz, tyle że z różnicą 30 lat. W imieniu grupy podziękowanie księdzu złożyła Maria Karbowska i wręczyła w prezencie kwiat w doniczce - ognistego storczyka do przyozdobienia świątyni lub mieszkania, jako że Święta Wielkanocne tuż, tuż. Wizyta w cerkwi była dla grupy niezwykłym przeżyciem i nowym doświadczeniem. Ksiądz Tomasz Mędrycki zaprosił nas do odwiedzania świątyni, zawsze, jeśli są chętni. Myślę, że ponownie skorzystamy z zaproszenia.
Z ramienia Zarządu Oddziału PTTK „Stilon” organizatorką odwiedzenia cerkwi była Maria Karbowska.
Tekst – Maria Karbowska
Zdjęcia – Marian Piekarczyk
________________________________________________________________________________
WYSTAWA
„Zaklęte w papierze”
6.03.2026 r. w Zespole Willowo-Ogrodowym przy ul. Warszawskiej 35 w Gorzowie Wlkp. odbył się wernisaż wystawy „Zaklęte w papierze”. Na ekspozycji zaprezentowane zostały wycinanki, akwarele i ceramika trzech ukraińskich twórczyń z miasta Dniepr: Julii Datchenko, Liubov Datchenko i Julii Dunaievej. Artystki reprezentowała obecna na wystawie Julia Datchenko, którą bardzo serdecznie powitała dyrektor muzeum Ewa Pawlak. Artystka opowiedziała o historii oraz symbolice prezentowanych prac. Prace powstawały w ostatnich latach więc nie brakuje w nich odniesień do trwającej wojny i związanej z nią odczuciami. W swoich wycinankowych pracach zawarła całą gamę uczuć; już same tytuły prac o nich mówią: Miłość, Słoneczne ptaki, Krzyk duszy, Tęsknota, Twój ptak i inne. O swoich pracach i pozostałych twórczyń opowiadała ze swadą, radością, rozczuleniem, łzawą tęsknotą, refleksją nad obecnymi dniami. Zatrzymała się przy pracach Liubov Datchenko związanych z wodą, ale w tajemniczy sposób zatytułowanych: Topielec, Strażnicy wód wykonanych w technice akwareli. Ceramika Julii Dunaievej przedstawia stwory, które mają skrzydła oraz pazury. Są kolorowe, przyciągają i hipnotyzują.
Wystawę obejrzało 13 osób, członków i sympatyków Oddziału PTTK „Stilon”.
Zachęcam do obejrzenia wystawy 11 marca 2026 r. o godz. 17.00 z kuratorskim oprowadzaniem przez pana dr Mirosława Pecucha.
Wystawa będzie czynna do końca kwietnia 2026 r.
Z ramienia Zarządu Oddziału PTTK „Stilon” organizatorką wyjścia na wernisaż wystawy była Maria Karbowska.
Tekst: Maria Karbowska.
Zdjęcia: Maria Karbowska i Małgorzata Sawoch z Działu Promocji Muzeum Lubuskiego.
________________________________________________________________________________
SPOTKANIE Z MODERNIZMEM W ARCHITEKTURZE
- KOŚCIÓŁ PW. CHRYSTUSA KRÓLA
2 marca 2026 r. grupa 41 osób, członków i sympatyków Oddziału PTTK „Stilon”, odwiedziła kościół pw. Chrystusa Króla przy ul. Woskowej 1b w Gorzowie Wlkp. Data odwiedzin nie była przypadkowa. Związana była z 80 rocznicą erygowania tu parafii rzymsko-katolickiej (1 marca 1946 r.). Organizatorka odwiedzin kościoła Maria Karbowska wykorzystała tę rocznicę, aby pokazać jedyny taki, modernistyczny kościół w naszym mieście. Podwoje kościoła otworzył nam i udostępnił aparaturę nagłaśniającą ks. prałat Jerzy Piasecki. O historii budowy kościoła, walorach architektonicznych i problemach konserwatorskich opowiedziała pracownica Archiwum Państwowego w Gorzowie Wlkp. Anna Jodko. Zaproszenie o wygłoszenie prelekcji pani Anna Jodko przyjęła z radością, bo jak sama wyznała, pisała pracę magisterską na temat tego kościoła. Wiedział o tym kol. Ryszard Bronisz i poprosił panią Annę Jodko o odświeżenie wiadomości i przekazanie ich naszej grupie. Dowiedzieliśmy się, że kościół został wzniesiony w latach 1928-1930 wg projektu berlińskiego architekta Curta Steinberga. Wspomniała, że projekty te znajdują się w Archiwum Państwowym w Gorzowie Wlkp. Zaprezentowała jeden z jego rysunków. Opowiedziała o problemach finansowych związanych z budową realizowaną z funduszy mieszkańców dzielnicy miasta. Koszty (270.000 marek niemieckich ) okazały się większe niż zaplanowano. Z niesmakiem szeptano, że architekt wzniósł nazbyt luksusową świątynię w robotniczej, przemysłowej części miasta (Brückenvorstadt). Kościół robi olbrzymie wrażenie, zarówno z zewnątrz, jak i wewnątrz budowli. Dowiedzieliśmy się kolejno: bryła budynku jest na planie rotundy o średnicy 23,7 m; powyżej rotundy znajduje się bęben latarni z oknami zakończonymi łukiem kolistym, jednoprzestrzenne wnętrze rozplanowano w układzie krzyża greckiego, do budynku przylega wieża na planie kwadratu o boku 7,20 m; wieża ma wysokość 46,50 m i jest podzielona na dwie części – pierwsza o wys. 33,5 m, druga o wys. 13,00 m na planie ośmiokąta foremnego; wewnątrz wieży w 1930 r. umieszczono trzy dzwony; elewacje wieży są podzielone wysokimi otworami okiennymi, po trzy z każdej strony, główne wejście do kościoła umieszczono w wieży; portal jest bogato zdobiony cegłami klinkierowymi i terakotą oraz symbolami religijnymi. Wszystkie elewacje budynku, a także wykończenia wnętrza wykonano z cegły klinkierowej, wyprodukowanej na specjalne zamówienie Curta Steinberga. Projekt kościoła przewidywał możliwość pomieszczenia 723 wiernych, w tym na emporze, gdzie są ławy dla wiernych. Nad emporą znajdują się organy i stanowisko organisty. Ściany zewnętrzne mają grubość 0,38 m. Kościół jest posadowiony na palach żelbetowych sięgających głębokości 5,5 m. Tę informację uzupełnił kol. Roman Buszkiewicz odpowiadając na pytanie jednej z uczestniczek grupy. Powiedział, że pale powinny przebić się przez piaski i dosięgnąć tzw. rodzimego gruntu. Przy okazji wspomniał o współczesnych badaniach oddziaływania wstrząsów ulicznego ruchu na stabilność budynku, w których brał udział. Wyposażenie kościoła jest oryginalne, za wyjątkiem witraży z 1997 r. wewnątrz okien oraz dwóch obrazów - Matki Boskiej Osrtrobramskiej i św. Józefa. Kościół otoczony jest skwerem im. ks. Kazimierza Łabińskiego, pierwszego proboszcza w powojennej parafii Chrystusa Króla. Na skwerze wierni parafianie wznieśli mu obelisk z medalionem jako wyraz pamięci i wdzięczności. O księdzu i jego lekcjach religii wspomniał kol. Józef Łosowski, który był jego uczniem. Odwiedziny kościoła były bardzo udane, wyszliśmy bogatsi o informacje na temat jednego z piękniejszych kościołów o śmiałych rozwiązaniach konstrukcyjnych i materiałowych.
Pani Annie Jodko w podziękowaniu za wyczerpującą prelekcję wręczyliśmy prezent przygotowany przez prezesa Zarządu Oddziału Aleksandra Grabowskiego, naszą publikację „Gorzowskie murale”.
Z ramienia Zarządu Oddziału PTTK „Stilon” organizatorami odwiedzenia kościoła byli
Maria Karbowska i Ryszard Bronisz
Tekst – Maria Karbowska.
Zdjęcia – Ryszard Bronisz, Aleksander Grabowski, E. i M. Piekarczykowie i Marek Zadorocki.
________________________________________________________________________________
